Minder Grondrisico.nl
 

Robuuste plannen en ontwerpen op basis van vrijkomende grond

In de praktijk blijkt dat in contracten de te gebruiken materialen (grond) vaak nauw worden omschreven op basis van standaard richtlijnen. Bijvoorbeeld voor primaire keringen (dijken) wordt specifieke klei voorgeschreven. Het stellen van algemene eisen stimuleert niet om lokaal beschikbare grond toe te passen omdat die vaak niet voldoet aan standaardeisen. Of het altijd nodig is zulke standaardeisen aan de voorkant te gebruiken of dat het misschien ook anders (en beter) kan zoekt Waterschap Limburg in samenwerking met het HWBP uit in het onderzoeksprogramma Project Overstijgende Verkenning ‘Dijkversterking met Gebiedseigen Grond’. Op 20 oktober hebben we drie enthousiaste trekkers van het project gesproken, Albert Gerrits, Jasper van de Hoef en Martin van der Meer, allen werkzaam bij Waterschap Limburg.

Als goed voorbeeld van een standaard eis noemt Jasper de erosiebestendigheid van klei die bij toepassing in dijken gevraagd wordt. Het ontwerp en de eisen aan de klei zijn exact omschreven. Valt de kwaliteit van in het project of in de nabijheid vrijkomende klei tegen (een lagere erosieklasse) dan moet andere klei van de juiste kwaliteit worden aangevoerd en de vrijkomende klei afgevoerd. Het afvoeren van deze klei kan ook knelpunten opleveren. Bij elkaar brengt dit gesleep met grond kosten met zich mee, vergt het veel transportbewegingen (CO2 uitstoot) en het legt beslag op de beschikbaarheid van schaarse primaire grondstoffen.

Een alternatief is het omschrijven van het te maken werk in doelvoorschriften: een voor die specifieke projectlocatie gewenste mate van erosiebestendigheid van de constructie, te bereiken door een combinatie van een uitgekiend ontwerp met gebruik van de beschikbare klei in een juiste laagdikte. Deze benadering kan aanvullende eisen opleggen aan de wijze van uitvoering. In ‘mindergrondrisico’s’ noemen we dit ‘robuuste plannen’. Robuuste plannen bieden de opdrachtnemer de ruimte om kansen te benutten en risico’s beter beheersbaar maken. Robuuste plannen.

In de POV wordt volgens Albert Gerrits een filosofie ontwikkeld op het ‘grondgestuurd ontwerpen met (lokaal) vrijkomende grond’ en de ontwikkeling van technische kennis en kaders hiervoor. De schaarste aan grondstoffen, de maatschappelijke ontwikkeling dat het grootschalig slepen met grond niet meer van deze tijd is. Martin van der Meer voegt daar aan toe dat de verwachte effecten van klimaatverandering (o.a. droogte) op toegepaste materialen noodzaken tot een grotere oplossingsruimte. Dat vereist kennis over en inzicht in de mogelijkheden die gebiedseigen grond heeft en hoe vanuit de ontwerppraktijk daarbij aangesloten kan worden. Zo stellen Albert en Martin dat er ook zal worden gekeken naar de praktijk van dijkverbetering van eeuwen terug, toen dijken feitelijk altijd werden gebouwd met lokaal beschikbare materialen.

Voor meer informatie over de POV: https://www.hoogwaterbeschermingsprogramma.nl/kennisbank/pov-dgg?a

Podcast: https://www.hoogwaterbeschermingsprogramma.nl/documenten/podcasts/2020/10/13/gebiedseigen-grond

 

Slib in de Eems-Dollard: van probleem naar kans!

Teveel slib bedreigt de waterkwaliteit en biodiversiteit in de Eems-Dollard. Daarom is de ambitie van het programma Eems-Dollard 2050 om jaarlijks een grote hoeveelheid slib uit het systeem te verwijderen en zoveel mogelijk in nuttige toepassingen te verwerken in plaats van lozing op zee. Het innovatieve deelprogramma Nuttig Toepassen Slib onderzoekt dergelijke toepassingen aan de hand van pilots en de opschaling daarvan naar regionale toepassingen. Dit project wordt toegelicht door Wim Sterk, namens Rijkswaterstaat betrokken bij het project.

Wim geeft aan dat op twee locaties in de Pilot Kleirijperij onderzocht wordt hoe van slib uit de Eems-Dollard dijkenklei geproduceerd kan worden. Of van deze klei een veilige Dollarddijk kan worden gemaakt wordt onderzocht in het demonstratieproject Brede Groene Dijk. Dit is onderdeel van de POV-Waddenzeedijken (HWBP).

In beide pilots is de beantwoording van kennisvragen een belangrijk doel. Overheden, adviesbureaus en uitvoerende partijen werken samen om een mooi resultaat te bereiken.

De ontwerpfase voor de verbetering van de Dollarddijk (demonstratieproject Brede Groene Dijk) loopt en in dat kader wordt volgens Wim een proefdijkje gebouwd van klei o.a. uit de kleirijperij. Dit om de verwerkbaarheid (consistentie-index) en in de komende drie jaar ook de onderhoudsbehoefte (o.a. de scheurgevoeligheid) van de klei te kunnen onderzoeken zodat met de opgedane kennis een goed dijkverbeteringsontwerp gemaakt kan worden.

Al met al een mooi voorbeeld van het werken van lokaal beschikbare en vrijkomende grond en baggerspecie. Meer informatie over deze pilots is te vinden in :

https://eemsdollard2050.nl/project/pilot-kleirijperij/

https://www.hunzeenaas.nl/projecten/brede-groene-dijk/brede-groene-dijk/

https://www.waterforum.net/proefdijk-van-gedroogd-slib/

Rijkswaterstaat
Bouwend Nederland
Waterbouwers